niÈaF df kohV pMjfb dI jvfnI ƒ Kf irhf hY[[[

zf[ srdfrf isMG jOhl

iswK smfj mUl rUp ivc iek svwC smfj hY. ijs Drm ’qy ies smfj df afDfr hY, Auh Drm sMq-ispfhI df Drm hY. iswK pihloN sMq hY aqy ipwCoN ispfhI. jy iswK sMq nhIN ho skdf qF Ausdf sMq-ispfhI hox df svfl hI pYdf nhIN hMudf. jy Auh sMq nhIN qF ByKI hY, pfKMzI hY. ieho ijhy afdmI dI iswK Drm ivc koeI QfAuN nhIN. gur pRsfdIN siqgur swcy pfqÈfh dms ipqf gurU goibMd isMG jI ny qF iswK ƒ isMG sfj ky inrf Krf sonf hI bxf idwqf. isK mrjIvVf ho igaf. afm ikhf jFdf hY, ‘‘isKI inBfAuxI aOKI, ijAuNdy mr jfvxf.’’ mqlb hY ik afpf mfrky, gurU df ho ky ijAUxf hI iswKI df afdrÈ aqy iswK df ikrdfr hY. ies afdrÈ iensfnI mfrg ’qy azol cwlx leI kuJ iek mUl rUp ivc asUlF df inrDfrq hoxf lfËmI hY. vYsy qF hr Drm-mfrg dy kuJ asUl huMdy hI hn aqy ieh kuJ bMdÈF hI huMdIaF hn jo Aus Drm dy anuXfeIaF ƒ afpxy mfrg qoN Btkx nhIN idMdIaF. imsfl vjoN ieslfm ivc sUr df goÈq aqy Èrfb pIxf sÉq mnHf hY; sgoN hrfm hY. sUr df mfs ies krky mnHf jF hrfm hY ikAuNik ieh iek bhuq hI gMdf jfnvr hY. Èrfb iek aYsf nÈf hY ijsƒ pI ky qF iensfn afpf hI guaf bYTdf hY. iesy krky iksy Drm ivc vI ÈrfbnoÈI jF hor niÈaF ƒ mfnqf nhIN idwqI jFdI. drasl qF koeI nÈf iksy vI Drm mfrg nfl myl nhIN KFdf. pr kuJ qoV-mroV qoN kMm lY ky kuJ niÈaF df syvn axdyiKaf kIqf igaf hY. kuJ mMdrF ivc Èrfb dI crnfimRq vI idwqI jFdI hY, jo Èrfb ÈrDflU cVHfvy dy qOr ’qy ienHF mMdrF ivc ByNt krdy hn. keI Èrfb dy afdI smwrQk ies ƒ dyviqaF df som-rs vI grdFndy hn. bVI ajIb siQqI hY ik iksy kdI koeI dyvqf qF vyiKaf nhIN aqy ieh nfm imiQhfs dy pMinaF ’qy hI imldf hY. jy iksy kdI koeI dyvqf hI awKIN nhIN vyiKaf qF Auh somrs pINdy iks ny vyKy hoxgy ? kuJ niÈaF ƒ qF isK Drm ivwc vI anupcfrk qOr ’qy mMn hI ilaf igaf hY, ijvyN ik inhMg isMGF df ‘suwKy’ df nÈf krnf. ies df iek bhfnf ieh bxfieaf igaf hY ik suKf jF BMg pI ky nfm-jfp ivc ilv lwg jFdI hY. pr kI ieh nÈf krn df iek koJf bhfnf hI nhIN ? suiqaF jF byhoÈI ivc nfm jpxf kI shI arQF ivc nfm df jfp hY ? ieh mUl Drm dIaF kuJ iek qoVF-mroVF hn, jo ik iensfnI iÌqrq dI koJI prq df nmUnf pyÈ krdIaF hn.

pr Èrfb vrgy nÈy ƒ qF kuJ zfktr vI iksy hwd qk kbUl krdy hn ! zfktrI qOr ’qy ikhf jFdf hY ik iek jF do Coty Èrfb dy pYg idl dy rog ƒ rokx ivc shfeI huMdy hn ! pr nfl hI ieh vI ikhf jFdf hY ik jo afdmI Èrfb nhIN pINdf, Aus leI Èrfb pIxI koeI lfB nhIN idMdI; sgoN nuksfn krdI hY. ieh vI dlIl idwqI jFdI hY ik Èrfb afÉr kfrbohfeIzryt hI hn, iblkul Ausy qrHF ijvyN ik rotI. bIar ƒ qF qrl rotI hI ikhf jFdf hY. pr svfl ieh nhIN ik Èrfb dI kImIafeI bxqr kI hY. svfl qF ieh hY ik ies ƒ pI ky jF hor nÈy krky afdmI dI socxI qy krnI aqy ishq ’qy kI asr pYNdf hY. iek imwqr ƒ iksy ny iek pfrtI ivc puwØiCaf ik qUM Èrfb ikAuN nhIN pINdf ? Aus ny bVf ipafrf juafb idwqf. Aus ikhf ik mYN do dhfky skUlF, kfljF aqy XUnIvristIaF ivc ividaf pRfpq ies krky kIqI hY ik akl dy drvfËy KolH skF aqy iËMdgI dIaF cMgIaF kdrF-kImqF aqy ies dy zUMGy rhws ƒ smJ skF. mYƒ ieh smJ nhIN lgdI ik ienI imhnq krky, do dhfky dI axQwk pVHfeI krky mYN iek pfsy qF akl df drvfËF KolHx dI koiÈÈ krdf af irhf hF qy dUjy pfsy ikAuL pYsy Érc ky Èrfb pI ky jF hor koeI nÈf krky Ausy akl ƒ muV jMdrf mfr lvF ?

nÈf koeI vI hovy, Auh iensfn dy sMquln ƒ ivgfVdf hY. hr afdmI dI ijsmfnI smrQf vwK vwK hox krky, nÈy dy asr ƒ shfrn dI ÈkqI vI vwK-vwK huMdI hY. pr vwD ijsmfnI smrQf vflf ivakqI vwD nÈf kr jFdf hY aqy iek hwd ’qy jf ky AusdI smrQf vI jvfb dy jFdI hY aqy nÈf hfvI ho jFdf hY. bdiksmqI ieh hY ik iek vfr nÈf mMUh lg jfey qF afdmI vfsqy hwd qoN twp jfxf afm gwl hY. awj qk nÈy ƒ iksy nhIN ijwØiqaf. afÉrkfr nÈf afdmI ƒ lY hI lYNdf hY. kihMdy hn iksy lVfeI jF JgVy qoN bcx df ieko iek qrIkf ieho hI hY ik JgVy dI ÈurUafq hI nf kIqI jfey. ieho gwl niÈaF qy ZuwkdI hY. niÈaF qoN bcx df ieko iek qrIkf hY ik nÈy ƒ mUMh lfieaf hI nf jfey. keIaF bMidaF ƒ ieh iek bImfrI huMdI hY ik jy Auh iek vfr Èrfb mUMh ƒ lf lYx qF Pyr ruk hI nhIN skdy; jdoN qk ik bysuwD ho ky izg hI nf pYx. keI qF hPiqaF-bwDI Èrfb pIeI jFdy hn. ies bImfrI df nfAuN hI alkohlieËm hY. ies bImfrI vfly afdmI ijMnf icr Èrfb ƒ mUMh nf lfAux qF cMgy-Bly aqy sfAU ivakqI huMdy hn. jd iek vfr Èrfb df Gwut Br lYx qF AuØwkf hI bdl jFdy hn qy sfrI hoÈ-hvfs guaf bYTdy hn. ienHF ƒ Èrfb qoN ibnF Pyr hor kuJ nhIN suwJdf. ienHF ƒ koeI cVHI-lwQI dI, bMdy-kubMdy dI koeI smJ nhIN rihMdI. ies bImfrI df ielfj vI koeI nhIN. ieko-iek qrIkf hY ik nÈy ƒ mUMh hI nf lgfieaf jfey. pr ienHF ivakqIaF ƒ Èrfb dI iKwc eynI Ëordfr ho jFdI hY ik afpxy afp ’qy kfbU pfAuxf nfmumikn ho jFdf hY.

jy Drm dI bMdÈ qoN dUr ho ky vI socIey qF nÈf koeI vI hovy, iksy qrHF df vI hovy, ivakqIgq qOr ’qy ishq leI hfnIkfrk qF huMdf hI hY. afrQk aqy smfjk qOr ’qy vI nÈy iksy vI smfj ƒ KoKilaF kr idMdy hn. niÈaF dI afdq afm qOr ’qy CotI Aumr ivc hI pY jFdI hY. bhuq vfr mfipaF dI bwØicaF vloN axgihlI jF lfpRvfhI, bwØicaF ƒ niÈaF dI JolI pf idMdI hY. Pyr ieh bhuq mhwqv rwKdf hY ik bwcy jF juafn huMidaF koeI ivakqI iks sohbq aqy sfQ nfl rihMdf hY. Èrfb pIx vfly jF nÈy krn vfly mfpy afpxy bwØicaF ƒ niÈaF qoN rok nhIN skdy ikAuNik AunHF dy rokx ipwCy koeI nYqk jF ieKlfkI pRcMzqf jF pRBfv nhIN huMdf. ieho ijhy mfpy nsIhqF mUMh nfl hI idMdy hn; idloN nhIN ikAuNik Auh ivcoN Éud kmËor huMdy hn. ieho ijhy mfpy nf qF bwcy ƒ suihrd ipafr hI dy skdy hn aqy nf hI svYmfx aqy nf hI afqm-ivÈvfs. nqIjy vjoL nf hI ieho ijhy mfipaF df bwcy qy koeI nroaf prBfv huMdf hY aqy nf hI mfipaF nfl ienHF dy bwcy KuwlH ky idl dI koeI gwl kr skdy hn. bwcy aMdroN ÉflI ÉflI mihsUs krdy hn aqy Auho ijhI sohbq jF sfQ lwBdy hn ijwQy Auh mfnisk qOr ’qy afpxy afp ƒ sOiKaF aqy kbUilaf hoieaf mihsUs kr skx. ies qrHF jdoN ieh juafnI vwl pYr puwt rhy huMdy hn qF aFZ-guaFZ, KyzF dy mYdfn jF skUlF kfljF ivwc AunHF ivgVIaF hoeIaF juMzlIaF ivc jf Psdy hn jo awjklH afm hn. iewQy niÈaF dI ÈurUafq ho jFdI hY. mfipaF ƒ qdoN hI pqf cldf hY jd bwcf jF nOjvfn pwkf nÈeI bx jFdf hY. ies pVfa ’qy koeI nsIhq, qfVnf, zr jF ipafr df vfsqf, ÉfndfnI iewËq dy hfVy, afid kuJ vI kMm nhIN krdy.

iek idn mYN iqMn-cfr nOjuafn muMzy vyKy jo iek isnymy dy ipCvfVy kbfV Prol rhy sn. mYN nfl hI iek cfh-pfxI dI dukfn dy mflk ƒ puwØiCaf ik ieh muMzy kI lwB rhy ny ? Ausny dwØisaf ik kuJ nf puwCo. ieh KFdy-pINdy GrF dy pfVHy muMzy hn. jo GroN jyb-Érc imldf hY, Aus dI qF ÈrfbF pI jFdy hn aqy pYsy dI tot afAux qy zbl rotI dy tostF ’qy lgfky afieEzYks KFdy hn. KMG dIaF duafeIaF pINdy hn. aÌIm, BMg aqy niÈaF dIaF golIaF tIky afid qF ienHF dI afdq bx geI hY. hux jd cfry isry ienHF kol kuJ vI nhIN qF ieh ies kbfV ivwc ikrlIaF lwBdy hn. ikrlIaF dIaF pUMCF ƒ awg lgfky DUMeyN df nÈf isrgt vFgUM krdy hn. ieh hY pMjfb dI juafnI df jo mMdf hfl ho irhf hY.

iek hor msfl idMdf hF : sfzy irÈqydfrF ’coN hI iek lUhtf jyhf 14-15 sfl df muMzf nyVy vwsdy sFhsIaF dy GrF qoN poosq dy nÈy ’qy lwg igaf. pqf AudoN lwgf jd Auh pwkf amlI bx igaf. XkIn krnf muÈikl lwgdf hY ik ieh muMzf idhfVI df awDf awDf iklo posq dI BwukI ml ky pI jFdf sI. Gr idaF dI jd koeI vfh nf cwlI ikAuNik sFhsIaF dIaF ËnfnIaF Ausƒ corI posq plf jFdIaF sn, qF AunHF Aus muMzy ƒ myry pfs Byj idwqf. mYN Aus vkq sbfQU (iÈmlf ihlË) nOkrI krdf sF. ieh muMzf iek mhInf myry kol irhf. kfÌI ishqmMd ho igaf qy mUMh df rMg lfl-gulfbI ho igaf. mYN soicaf ieh nÈf Cwz igaf krky ies qrHF ishqmMd ho igaf hY. iek idn acfnk jd asIN Gr ivc sÌfeI kr rhy sF qF soPy ivc Qwly tuMgI hoeI iek potlI lwBI jo ik suwky BMg dy pwØiqaF dI sI. mYN qF hwkf-bwkf rih igaf. hfr ky afÉr mYN Ausƒ vfps Ausdy Gr Byj idwqf. Auh muMzf awD juafnI vI nhIN Bog sikaf qy cl visaf.

ieh amlI-posqI nÈf krn vfly ivakqI bVy rfhkfr huMdy hn. iek nhIN qF dUjf, koeI nf koeI nÈf krn df rfh lwB hI lYNdy hn. mYƒ isMG sfihb BfeI mnjIq isMG ny iek kys dwØisaf ik iek kuVI ijsƒ nÈy df hor koeI sfDn jd nf irhf qF Ausny afpxIaF pYrF dy psIny nfl gMdIaF hoeIaF jurfbF ƒ iBAuNky qy ncoV kypI leIaF ! ies qoN awgy iek nÈf krn vflf kI igr skdf hY ? pr ies qoN vI awgy jfx vfly hn. isr dy qflU ’qy mobfeIl afiel lf ky itwkvIN Duwp ivc bYT ky smJo sn-stRok vrgf nÈf krn vfly vI keI nOjvfn hn !

niÈaF dy syvn ivc kuVIaF vI awjklH muMizaF df mukfblf krdIaF hn aqy iksy pwKoN Gwt nhIN. iek XUnIvristI dy lVkIaF dy hostl qoN bfhr bfrIaF QfxIN ÉflI Èrfb dy aDIey aqy KMG dI duafeI dIaF ÉflI ÈIÈIaF df lwBxf koeI acMBy dI gwl nhIN. jy iek lVkI afpxy pYrF dy psIny df nÈf kr skdI hY qF Auh hor kI nhIN kr skdI !

pMjfb ivc ijwQy ik afrQk aqy smfjk siQqI aYsI pYdf ho geI hY ik ies pRFq dI juafnI niÈaF ivc zuwbdI jf rhI hY, AuQy nf hI mfpy aqy nf hI aiDafpk ies pfsy afpxf shI ikrdfr inBf rhy hn. mfipaF dI axgihlI aqy skUlF kfljF dy aiDafpkF dI byruKI aqy lfprvfhI ny iek aYsf mfhOl pYdf kr idwqf hY ik niÈaF vfsqy vfqfvrx pUrI qrHF anukUl hY. ies Auqy sony ’qy suhfgf sMcfr sfDn, Éfs krky tYlIvIXn, mfrI jFdy hn. tYlIvIXn dIaF vwK-vwK cYnlF ’qy, Éfs krky ‘ËI’ jF ‘stfr’ tI[vI[ dIaF cYnlF ’qy jo ik afm nOjvfn vyKdy hn, hor nMgI byÈrmI qoN ielfvf, Èrfb dy jo aYz ivKfey jFdy hn, Èfied iksy ivkisq dyÈ ivc kdI nhIN ivKfey jFdy. awD nMgI aOrq dy gl ’coN mflf dy mxky izwg ky pUMCF cukI kfly ibCU bx jFdy hn aqy ieQy af ky blOrI glfs ivc ivskI pfeI jFdI hY. ieh mD-msq, aD-nMgI aOrq, kfly ibCU aqy ivskI df myl nOjvfn muMzy-kuVIaF ƒ kurfhy pfAux df iek kfrgr Xqn nhIN qF hor kI hY ? iesy qrHF jy iek nOjvfn ‘hYvrz-2000’ ivskI dy afsry iswDf inÈfn ËIro krky mfrdf hY qF dUsrf ‘hYvrz-5000’ ivskI dy afsry puTy pfsy mUMh krky inÈfnf mfrdf hY. tIcrË ivskI, mYzfnlz aqy hor ivskIaF dIaF aYzË eynI byÈrmI aqy nMgyj nfl af rhIaF hn ik Èfied iÌlmF dI byÈrmI aqy nMgyj vI ies qoN ÈrmFdy hox pr bdiksmqI ieh hY ik srkfr dy kMn ’qy ies pwKoN jUM vI nhIN srkdI. smJ nhIN pYNdI ik afÉr srkfrI kMtrol iks vfsqy huMdy hn !

iksy vI smfjk buirafeI dI jVH afrQk mMdhflI aqy byruËgfrI ivwc lgdI hY. Drm-pRcfr aqy DrmF dIaF bMdÈF AunI dyr kfmXfb nhIN ho skdy jdoN qk nOjuafnF ƒ AusfrU kMm aqy roËI-rotI dy sfDn afsfnI nfl hfsl nhIN huMdy. TIk hI kihMdy hn ik ivhlf idmfgL, ÈYqfn df Gr huMdf hY. jd afdmI afrQk pwKoN tuwt jFdf hY qF Auh niÈaF df shfrf lYNdf hY, pr ieh shfrf iensfn ƒ ijsmfnI, idmfgI, mfnsk aqy ieÉlfkI pwKoN zbo ky sfh lYNdf hY. niÈaF qoN jvfnI ƒ bcfAux vfsqy ijwQy mfpy aqy aiDafpk anukUl vfqvfrx pYdf kr skdy hn, AuQy srkfr df ikrdfr vI bhuq mhwqv rwKdf hY. pr muÈkl ieh hY ik sfzI pRFqk srkfr qF Èrfb dy kr dI afmdn vDfAux leI Èrfb ƒ vVHfvf dy rhI hY. QF-QF ’qy Tyky, rMg-brMgIaF TyikaF dIaF sjfvtF, nfl hI bYT ky pIx dIaF shUlqF aqy hr sfl TyikaF dI nIlfmI ivc kroVF rupieaF df vfDf, iewQoN qk ik ZITqf dIaF hwdF twp ky Èrfb qy ividaf kr lgf dyxf, ies qoN vwD srkfr dI ÈrfbnoÈI dI srpRsqI df hor kI sbUq ho skdf hY. ijwQy srkfr df sfrf Ëor ÈrfbnoÈI ƒ AuqÈfhq krn ’qy lwgf hoieaf hovy, AuQy Dfrmk afgU, gLYr-srkfrI smfj syvI sMsQfvF, aiDafpkF aqy ivcfry mfipaF dI kI vwtINdI hY ? srkfr dy pfs bVI smrQf huMdI hY. srkfr dIaF bfhvF bVIaF lMbIaF huMdIaF hn. jy cfhy qF smfj suDfr krnf koeI aOKf kMm nhIN. pr ijwQy ieh suDfr krn dI nIaq hI nf hovy jF koJy inwjI isafsI ihwq BfrU ho jfx, AuQy AuhI huMdf hY, jo awj pMjfb ivc ho irhf hY. srkfrI afmdn df Èrfb-kr rfhIN vDfAuxf qF iek Cotf ijhf mMqv hY BfvyN ik ies mMqv ny guaFZI rfj dy ÈrfbbMdI dy pRogrfm dy PUsV Auzf idwqy sn, pr aslI inwjI suafrQ qF Èrfb qoN coxF vyly pUrf huMdf hY. hirafxf srkfr dy ÈrfbbMdI dy pRogrfm ƒ pMjfb aqy XU[pI[ rfjF ny ikvyN mfq idwqI, ieh iksy qoN guwJI nhIN. hirafxy dIaF srhwdF duafly sfry guaFZI rfjF ny ikvyN Tyky Kohly, ikvyN sjfvtF kIqIaF qy ikvyN ÈrfbIaF ƒ shUlqF idwqIaF aqy ikvyN rfj ivc Èrfb dI qskrI df bolbflf hoieaf, ieh qF iek irkfrz hY aqy ieh iek vwzf kfrn vI bixaf bMsI lfl dI srkfr dy izg jfx df. jy guaFZI rfj Éfs krky pMjfb, Auqr pRdyÈ aqy rfjsQfn sihXog idMdy qF Èfied hirafxf srkfr Èrfb-noÈI ƒ TwlH pfAux ivc kfmXfb ho jFdI. pr pMjfb srkfr qF ctKfrIaF mfrdI rhI ik hirafxy dI ÈrfbbMdI qoN pUrf Ìfiedf lYNidaF AunHF Èrfb dy kr qoN 200 kroV dI vwD afmdn kIqI hY. mËy dI gwl ieh hY ik pMjfb dI srkfr pMQk srkfr sI aqy hux vI hY, ijs Drm ivc nÈf krnf asUlI qOr ’qy mnHf hY !

pr kOx puwCdf hY ieQy Drm dy asUlF ƒ qy mnfhIaF ƒ ! ieQy qF afpxf mqlb pUrf hoxf cfhIdf hY- BwT pYx asUl qy Drm-bMDn ! ieh iek socx vflI gwl hY ik kI asIN pMjfb dy iksy vI pfrtI dy iksy vI lIzr ’qy AuNglI rwK skdy hF ijs ny afpxI cox muihMm ivc Èrfb, aÌIm aqy posq df shfrf nf ilaf hovy aqy niÈaF dy KuwlHy lMgr nf lfey hox ? jy coxF ivc pYisaF dy nfl-nfl KuwlHI Èrfb, aÌIm, posq afid nÈy vMzy jFdy hn qF ieh kmfeI qF hrfm dI coN hI afAuNdy hn. koeI vI kfmXfb jF hfiraf hoieaf isafsI lIzr, cfhy iksy pwDr dIaF coxF vI ikAuN nf hox, ihwk ’qy hwQ rwK ky kI ieh kih skdf hY ik Ausny afpxI muihMm dOrfn Èrfb nhIN iplfeI aqy nÈy nhIN krfey jF iPr koeI ieho hI kih skdf hovy ik ieh sB nÈy Ausny afpxI hwk-hlfl dI kmfeI qoN krfey hn jF vMzy hn ? ieh jo niÈaF dy coxF vyly isafsI lok lMgr lgfAuNdy hn, ieh iksy Dfrmk iksm dI cox vyly vI ies krqUq qoN nhIN tldy. mYN iek vfr iek iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF coxF lV rhy lIzr ƒ ikhf ik Gwto-Gwt ienHF coxF ƒ qF bÉÈ idE, afÉr qusIN iswK ho, pMQ dy lIzr ho qy coxF gurduafiraF dI pRbMDk kmytI leI lV rhy ho. awgoN jvfb imilaf ik coxF koeI vI hox, votr qF AuhI ny, Auh Èrfb mMgdy ny, nÈy locdy ny. ikvyN nÈy vMzx qoN ht skdy hF? mYN ikhf-qusIN coxF lV rhy sfry hI iswK ho, aMimRqDfrI ho, jy quhfzy ’coN koeI vI nÈy nf vMzy qF nqIjf qF AuhI hovygf jo quhfzy sfiraF dy hI nÈy vMzx nfl huMdf hY. hux lok quhfQoN sfiraF qoN nÈf pI lYNdy hn qy vot Pyr afpxI mrËI nfl pfAuNdy hn. jy ies qrHF votr ny nÈy krky vI vot Ausy qrHF pfAuxI hY qF ikAuN pYsf puwtdy ho qy bdnfm huMdy ho aqy Dfrmk pwKoN vI kflÉ Kwtdy ho. kihx lwgf ik ies mfmly ivwc AumIdvfrF ivc smJOqf nhIN ho skdf. svfl ieh nhIN irhf hux ik ÈrfbF kOx iplfAuNdf hY qy kOx nhIN. svfl ieh hY ik kOx vD aqy vDIaf Èrfb iplfAuNdf hY. ijwQoN qk pYsy df svfl hY, jYsI kmfeI, Auho ijhy rfh lwg jFdI hY. ijwq gey qF keI guxF ho ky vfps af jfeygI. rhI gwl kflÉ Kwtx dI. ies pfisEN sfzf isstm pUrI qrHF ZIT ho cuwkf hY. jd sfry hI iesy rfh cldy hn qF kflK Kwtx vflI koeI gwl hI nhIN rih jFdI.

jd sfzy isafsI lIzr sfry hI Èrfb aqy niÈaF dy shfry coxF lVdy hn aqy pMcfieqI coxF aqy gurduafrf coxF vI isafsI pfrtIaF dy afDfr ’qy hI lVdy hn qF pMjfb dI juafnI Éfs krky grIb bsqIaF aqy ipMzF dy lokF dI iËMdgI niÈaF dy aml qoN ikvyN bc skdI hY ? ienHF Èrfb iBwjIaF coxF ny qF ÉfndfnF dy Éfndfn nÈweI bxf idwqy hn. ienHF hflfq ivc Dfrmk aqy sucwjI isiKaf jF agvfeI qF ivafh ivc bI df rOlf bx ky rih jFdI hY.

kI kIqf jfey ? :

jy pMjfb dI juafnI ƒ niÈaF qoN bcfAuxf hY qF ieh kuJ iek suihrdqf nfl cuwky jfx vfly kdm hn jo ËrUrI hn : -

1[ iswK Drm ivc sfzy Dfrmk afgU Èrfb aqy hor niÈaF ƒ ies pikafeI aqy idRVHqf nfl mnfhI krn ik sfmjk pwDr ’qy iswK dy hwQ ivc Èrfb dI ipaflI jF nÈy Auny hI koJy aqy iGrxfqmk lwgx ijMnI ik isgrt jF qMbfkU jF Pyr mMgqy hoxf. ieh kdm smUh Dfrmk lIzr rl ky kr skdy hn aqy mumikn hY. afÉr kUky (nfmDfrI) isMG vI qF ies pfisEN vrjq hn, jo cfh qk ƒ vI nÈf smJdy hn aqy nhIN pINdy. jy bfkI iswK ies rfh ’qy nhIN cwldy qF ieh sfzy Dfrmk afgUaF dI kmËorI hY.

2[ sB qoN pihloN iksy vI iswK afgU vfsqy jo gurduafrf coxF lVn df cfhvfn hovy, Aus ƒ mhfrfj dI hËUrI ivc sONh cuwkxI ËrUrI hovy ik Auh Èrfb nhIN pINdf aqy koeI nÈf nhIN krdf qy cox ivc iksy vI nÈy df shfrf nhIN lvygf aqy koeI vwZI-KorI vjoN pYsf jF nÈf nhIN vMzygf.

3[ ieh sONh iksy vI iswK AumIdvfr leI iksy vI cox ivc lfËmI kr dyxI cfhIdI hY.

4[ Èrfb dy Tyky bMd qF nhIN kIqy jf skdy, pr srkfr df Èrfb-kr dI afmdn ’qy inrBr hoxf Gtfieaf jf skdf hY. ies vfsqy hor sfDn joVny ËrUrI hn aqy ieh mumikn hY.

5[ iksy vI afm afvfjfeI dI sVk dy iknfry jF nyVy aqy bsqIaF ivc, skUlF, kfljF, XUnIvristIaF, mMdrF, gurduafiraF jF hor Dfrmk aqy smfjI adfiraF dy nyVy koeI Èrfb df Tykf nhIN hoxf cfhIdf.

6[ Èrfb dy Tyky isrÌ vfpfrk QfvF ’qy QoVHy ijhy hoxy cfhIdy hn, jo idny isrÌ 4-6 GMty KuwlHx aqy hÌqy ivc Gto-Gwt do idn sfry Tyky bMd hoxy cfhIdy hn.

7[ iek afdmI ƒ isrÌ iek vkq ieko boql ÉrIdx dI iejfËq hovy. ies qrHF koeI vI iswK lfeIn ivc lwgf burf lwgx lwg jfvygf. ieh isstm idwlI ivc pRcwlq hY. pMjfb ivc vI ieh afsfnI nfl cwl skdf hY.

8[ Èrfb dI alkohl dI qfkq Gtf dyxI cfhIdI hY. aMgryËI jF aMqr rfÈtrI pRiswDI dIaF ÈrfbF dI kImq kfÌI vDf dyxI cfhIdI hY, qF jo boql ÉrIdx lwØigaF jybH ƒ syk lwgy.

9[ koeI vI nÈIlI golI jF KFsI afid dI dvfeI ijs ivc nÈf hovy, afm KuwlHI nhIN imlxI cfhIdI. kYimstF kol nusÉf ilKx vflf hoxf vI ËrUrI hovy qF jo ienHF duafeIaF dI jfieË loV vyly, dvfeI lYxI aOKI nf hovy.

10[ ipMzF QfvF ivc vI isrÌ lfiesMsÈudf kYimst duafeIaF vyc skdy hox aqy AunHF ’qy vI ieho kfƒn lfgU hovy. isrÌ jFc ky duafeI dyx dy kfbl ivakqI ƒ hI kYimst dI dukfn clfAux dI ieËfjq hovy.

11[ srhwdoN pfroN afAuNdy nÈy aqy qwskrI df zwt ky mukfblf krn aqy kfbU pfAux dI loV hY. nhIN qF sfry hI dUsry cuwky kdm nf kfmXfb ho jfxgy.

12[ gLYrsrkfrI smfj-syvI sMsQfvF df ies pfsy sihXog ilaf jf skdf hY.

afÉr mslf qF ierfdf bxfAux df hY aqy hOsly nfl suihrd ÌYsly krn df hY. kuJ vI nfmumikn nhIN. pr svfl ieh hY ik kI sfzI isafsI aqy Dfrmk lIzriÈwp ivc loVINdI suihrdqf, sfÌ nIaq, ÌYsly krn dI ihMmq aqy hflfq nfl inrsuafrQ ho ky jUJx dI idRVHqf hY ?