![]()
| sLhId Bgq isMG nfsiqk sI |
suKdyv iswDU
Bgq isMG nUM Bfrq dy kOmI sLhIdF df srdfr mMinaf jFdf hY. pMjfb qoN bfhrly pRfqF ivc vI Bgq isMMMMG dI KUb Bwl bxI hoeI hY. pr ies df nF, iehdI dlyrI qy bhfdrI krky vD hY, jd ky iehdI ivcfrDfrf dI aihmIaq bfry lokF nUM EnI jfxkfrI nhIN hY. Bgq isMG df CotI Aumry hI nfmxf Kwt lYx df AuhnMU afp vI igafn sI qy Auhdy sMgIaF-sfQIaF qy irsLqydfrF nUM vI. iehdy hoxy qy nfm nUM BFq BFq dy lok afpxy afpxy suafrQF leI vrqdy hn. iehdI ivcfrDfrf dy kwtV ivroDI vI iehdy nF nUM afpxy hwk ivc vrqxoN nhIN sMgdy. ieh vI suBfg hY ik Bgq isMG dIaF ilKqF nUM vylLy isr sFBx dy Xqn ho gey, nhIN qF ielLqI lok keI qrHF df rlLf pfAux qoN nhIN tlLdy. aijhf sB sLhIdF nfl huMdf hY, KLfs krky pMjfbI sLhIdF nfl. ipwCy ijhy vlYq ivc Cpdy iksy prcy dy tfeItl pyj qy lwgI AUDm isMMG dI Poto ivc iehnUM isMG-srdfr sjf idwqf igaf hY. AUDm isMG dIaF do hI pwg vflIaF Poto lBdIaF hn: iek 1933 nUM sunfm qoN vlYq vl nUM qurn vyly dI, qy dUjI 1937 dI sLYprz busL gurduafry lMzn dI. dohF qy iehny pwg qF bwwDI hoeI hY pr dfhVI nhIN muMnI hoeI hY. Ezvfier dy kql mgroN iehdy smfn dI qlfsLI smyN puls nUM iehdy smfn `coN isgrtF vI imlIaF sn qy puls nUM, iehny isgrtF -smyq dUsry smfn dy- jyl ivc phMucfx leI vI ikhf sI. swB qoN vwzI gwl ik iehny sucyq qOr qy apxf nF rfm muhMmd isMG afjLfd rwiKaf sI. iehdy bfvjUd vI AUDm isMG nUM Dwky nfl iswK idwK vflf pysL krky lok kI iswD krnf cfhuMdy hn? AUDm isMG dI ivcfrDfrf dy ivroDI, igafnI jLYl isMG, ny iehdIaF asQIaF nUM bfgI swqirivaF ivc pMjfb mMgvf ky lfhf lYxf cfihaf sI. jdoN iehny Ezvfier df kql kIqf sI qF jLYl isMG dI isafsI iDr ny iehdI kYVy sLbdF ivc inKyDI kIqI sI.igafnI jYl isMG ny pMjfb srkfr vloN Bgq isMG dI mfqf nUM pMjfb mfqf df snmfn ky vI KwtI kIqI sI. keI vfrI sLhIdF dI apxI iDr hI iehnF nfl ainaF kr jFdI hY: krqfr isMG srfBf dI afm imldI Poto ivc pwwg bwDI hoeI hY. aslI Poto qy srfBy dy pwg nhIN hY, ieh nfmxf vI sfzy dysL Bgq bfibaF ny aMbrsr dy iksy pyNtr qoN BwdI ijhI pwwg bMnvf ky Kwitaf. ijvyN dysL BgqI jF ienklfbI hox df sfrf asr pwg ivc hI hovy. Bgq isMG dy nfnky ipMz vfly iehdI
brsI, mfx nfl, sflo sflI mnFAudy af rhy hn, qy mnFAudy vI
gurduafry ivc hn.ies pRogrfm dI msLhUrI vfly iesLiqhfrF
ivc Bgq isMG dI iswK-srdfr vflI Poto Cfp ky hI bws nhIN
krdy, ajkl qF pwwg vI KfilsqfnI rMg dI bMnxI sLurU kr
idwqI hY. ipCy ijhy ilKfrI[kfm ivc Cpy do lyKF rfhIN iPr rlLf pfAux dI koissL kIqI geI hY. ienHF ivc Bgq isMG nUM iswwKI isdk vflf afsiqk isD krn dIaF nfkfm koisLsF hn. iek lyK ivc qF isDf hI Aus nUM Dfrimk iswK iswD krn dI kooissL kIqI hY ibnF iksy dlIl nUM dyiKaF priKaF. dUsry ivc moV GyV ky KoqI bohV Qwly ilafAux dI koissL kIqI geI hY.iehnF lyKF coN hI iek ivc iliKaf hY sLhId Bgq isMG ny iek Kwq ivc afpxy ipqf nUM ivafh nf krvfAux pRqI dlIl idMidaF iliKaf sI AusdI ijLMdgI qF hux dysL dy lyKy lwg geI hY aqy quhfnUM Xfd hovygf jdoN jnyAU sMskfr inBfAuNidaF dfdf jI ny myry bcpn bfry afiKaf sI ieh dysL syvf nUM smrpq hovygf. pr ieh dlIl dy ky vI aKIr ivc qooVf iehI JfiVaf ik iehdy bfvXUd vI Auh Dfrimk iswK hI sI. jwg-jLfihr qwQ hY ik Bgq isMG df pirvfr afrIaf smfjI sI. Bgq isMG dy qF Bdn vI hoey sn. kI iswK vI Bdn krFAudy hn? Bgq isMG df pirvfr AuWGf afiraf smfjI sI; sLhId Bgq isMG Koj kmytI vloN CfpI smgrI df hvflf hY bfbf arjn isMG iek sUJvfn pyNzU sn.imzl qwk pV ky vYdgI iswK leI sI, pr vrqdy sn lok syvf leI lfgq Krc qy.Auh afrIaf smfjI pRBfv hyT af ky aMD ivsLvfsL, CUq Cfq qoN mukq ho gey sn aqy pyNzU qy dwby kucly vrg df shfrf bx hoey sI. iehdy bfvXUd vI zONzI ipwtI jf rhI hY ik Bgq isMG qy Aus df pirvfr iswK sI. ijhnF nUM ajy vI iksy sLwk dI guMjLfiesL hovy Auh Bgq isMG df lyK mYN nfisiqk ikAuN hF pVHn qy AuhdIaF idwqIaF dlIlF dy jvfb dyx. iesy lyK ivc Bgq isMG ilKdf hY mYN afpxy bfbf jI dy asr hyT vwzf hoieaf sI qy Auh pwwwky afrIaf smfjI sn. koeI afrIaf smfjI hor qF sB kuJ ho skdf hY pr nfsiqk nhIN; mYN afpxI pRfiemrI dI pVHfeI mukf ky zI ey vI skUlL ivc dfKl ho igaf qy iehdy borizMg hfAUs ivc pUrf iek sfl irhf.AuQy svyr qy iqRkfl sMiDaf dIaF pRfrQfnF qoN Cuwt mYN GMitaF-bwDI gfieqrI mMqr df jfp krdf sI. mYN AuhnF idnF ivc pwkf sLrDflU sI. Pyr mYN afpxy ipqf jI nfl rihxf sLurU kr idwqf.AuhnF df Dffrimk idRsLtIkox Audfr sI. AunF dIaF isiKafvF sdkf hI mYN afpxI ijLMdgLI afjLfdI dy afdrsL nUM arpI. Auh nfsiqk nhIN sn. AuhnF df rwb ivc akIdf hY. nfimlvrqn dy idnF dOrfn mYN nYsLnl kfljL dfKl ho igaf. AuQy hI mYN sfrIaF Dfrimk smwisafvF bfry, iewQoN qwk ik rwb bfry vI Kuwly qOr qy socxf qy iehnF bffry ivcfr krnI sLurU kr idwqI. pr myrf AudoN vI rwb ivc pwkf ivsLvfs sI. EdoN mYN kys-dfVI rwK ley sI pr qF vI mYN iswKI dy imiQhfs jF isDFq ivc jF iksy hor Drm ivc ivsLvfs nf kr sikaf. Bgq isMG dy bfbf jI qF afrIaF smfjI
iehdy jnm qoN pihlF hI ho gey sn iPr iehnUM ikvyN moricaF
dy jiQaF nUM Bojn pfxI CkFAudy lY jFdy sn? bfbf arjn isMG
afp dysL Bgq sI qy afpxy puqrF qy poqiraF nUM vI eyDr
qoiraF sI. bfp iksLn isMG keI vfr jylIN igaf sI, cfcf
ajIq isMG qF moZI ienklfbIaF coN sI. Bgq isMG df jnm
sqMbr 1907 df hY.iehI sfl pgVI sMBfl jwtf lihr dy AuBfr
dy idn sn aqy lihr dy lIzrF coN Bgq isMG dy cfcf jI vI sn
qy iesy krky Aus nUM jlfvqn kIqf sI. dUsrf cfcf svrn isMG
23 sflF dI Amry 1910 ivc aMgryjF dy qsIihaF kfrn pUrf ho
igaf sI. Bgq isMG dy jIvn qy kUkf lihr dIaF kurbfnIaF df asr vI hoieaf sI pr Auhdf pwQ pRdrsLk krqfr isMG srfBf sI ijs df Auh ijLkr vI krdf hY. gLdrIaF qy srfBy df iehdy Gr afAux jfx AudoN qoN sI, jdoN ieh 6-7 sfl df hI sI. eysy df iehdy qy asr gihrf asr sI. kUkf lihr qy hor kurbfnIaF vflIaF lihrF bfry qF Bgq isMG ny ilKxf hI sI Aysny hor keI mjLbUnF, idwlI dy sLhId, mjhb qy sfzI afjLfdI dI jMg, siqafgRih, ividafrQI qy pflyitks, jfqpfq, puls dIaF kmInIaF cflF afid anykF hor bfry vI iliKaf hY. mjhb qy sfzI afjLfdI dI jMg nUM pVHky vI Bgq isMG dI nfsiqk hox dI gvfhI iml jFdI hY . Bgq isMG ny sohx isMG josL nUM 7 aprYl 1928 nUM iml ky ivsfKI qy rwKI kfnPrMs ivc sLfiml hox dI hI pUrI hfmI BrI sI ikAuNik ieh ivigafnk mfrksvfdI ivcfrDfrf qy afDfrq sI. EQy hor vI keI kfnPrMsF hoxIaF sn. hor dlIl idwwqI hY ik
Bgq isMG afpxI cfcI nUM KLq ilKdy smyN siq sRI akfl ilKdf
sI, iesy krky iswK sI. Bgq isMG df afpxI cfcI pRqI afdr
Bfv sI iehdy keI kfrn sn. Bgq isMG dy Gr dy jIaF nUM ilKy
Kq ies qrFH hn: bfby nUM: 27[7[1918 nUM iliKaf Kq Em nfl sLurU huMdf hY aqy Bgq isMG bfbf jI nUM nmsqy pysL krdf hY. 14 nvMbr 1921 nUM
iliKaf Kq vI Em nfl sLurU huMdf hY qy nmsqy
pysL krdf hY. iesy Kq (kfrz) dy dUsry pfsy iliKaf hY :
mfqf jI nUM nmsqy.cfcI sfihbF nUM nmsqy. cfcI nUM: 5 nvMbr 1921 nUM
iliKaF Kq vI nmsqy pysL krdf hY. ipqf jI nUM: ibnF qrIk vflf Kq vI nmsqy
nfl sLurU huMdf hY. Coty BfeI kulqfr isMG
nUM ilKy cfry KqF ivcoN pihly do (16 sqMbr 1930 qy 25
sqMbr 1930) ivc siq sRI akfl kIqI hY qy
mgrly do (3 mfrc 1931 qy 31 mfrc 1931) ivc isrP ajLIj
kih ky sMboDn kIqf hY. hux iehnF KqF dy
afDfr qy hI ieh ikvyN mMinaf jf skdf hY ik Bgq isMG iswK
sI, sfzI smJoN bfhr hY. lfhOr jyl dy cIP
vfrzn ny dwisaf ik 23 mfrc nUM sLfmI iqMn vjy
AusnUM PFsI df pqf lwgf qF Auh Bgq isMG kol igaf aqy ikhf
ik myrI kyvl iek drKfsq hY ik hux afKLrI smyN qF
vfihgurU df nF lE qy gurbfxI df pfT kr lE srdfr Bgq isMG ny
jLor dI hws ky ikhf quhfzy ipafr df DMnvfdI hF pr
hux jdoN afKLrI vylf af igaf hY, mYN pRmfqmf nUM Xfd krF
qF Auh kihxgy mYN bujLidl hF. sfrI Aumr qF mYN Aus nUM
Xfd kIqf nhIN qy hux mOq sfhmxy afAux lwgI hY qF rwb nUM
Xfd krn lwgf hF. ies leI cMgf iehI hY ik ijvyN mYN pihlF
sfrf jIvn ibqfieaf hY, Ausy qrHF hI afKrI vkq
gujLfrF. myry qy ieh ieljLfm qF keI lgfxgy ik mYN nfsiqk
sI aqy pRmfqmf ivc ivsLvfsL nhIN kIqf pr ieh qF koeI nhIN
afKygf ik Bgq isMG bujLidl qy byeImfn vI sI aqy afKrI vkq
qy mOq nUM sfhmxy dyKky Aus dy pYr lVKVfx lwwgy. jdoN Bgq isMG nUM PFsI dyx leI jyl
coN lYx afey qF AudoN vI Auh lYinn dI jIvnI pVH irhf sI
qy jyl dy krmcfrI nUM kihx lwgf ik jLrf Tihro! iek
ienklfbI nUM dUsry ienklfbI nfl imlx ivc rOlLf nf pfE. kuJ sfl pihlF BfeI
rxDIr isMG qy Bgq isMG ivckfr hoeI glbfq dy aDfr qy gLlq
PLihmI pfky ieh isD krn dI koissL kIqI sI ik Auh
afKLrI vyly rwwb nUM mMnx lwg ipaf sI.jdoN eys cfl nUM
dlIl qy qwQF dI ksOtI qy priKaf qF ieh ryq dy mihl vFg
bYT geI sI. rYzIkl pblIkysLnjL vloN 1985 ivc CfpI ikqfb df hvflf hY: ipCly arsy ivc iPrkfpRsqF vloN AuhnF dy ienklfbI jIvn nUM Kqm krky iek Dfrimk afdmI dy qOr qy idKfAyux dy Xqn, mYN nfsiqk ikAuN hF? ny Bsm kr idwqf. iesdy nfl hI Bgq isMG df ivigafnk soc df pwK AuGV ky sfhmxy afieaf. hux iPr aijhf hI krn dI koissL hoeI hY. Bgq isMMG ijhf sunwKf qy imknfqIsI iKc vflf sLhId sB nUM iKc pFAudf hY, sxy Dfrimk akIdy vfilaF dy. pr idwK qy msLhUrI qoN ibnF Aus dIaF ilKqF vI Aus dI sKsLIaq df vzyrf ihwsf hn. Bgq isMG dI iPlfsPI qy ilKqF ivc lohVy dI sLkqI hY aqy iehnF ny JUT swc df inqfrf krI jfxf hY. jy Dfrimk akIdy vfilaF df Bgq isMG nUM apxfey bgYr nhIN srdf qF iek pMjfbI vjoN apxf lYx jF iek BfrqI vjoN. pr nf qF Auh iswK sI nf hI Dfrimk. Auh mnuKvfdI sI qy sOVIaF, qMgnjLrI dIaF vlgxF qo kohF AuWcf sI.Bgq isMG nf iswK sI nfl ihMdU qy nf muslmfn Auh swcf sucf iensfn qy ienklfbI sI. srbwq dy Bly df mudweI. -0- hvfly qy somy: sLhId Bgq isMG: jI aYs idEl ********************* |
lyK hor vI vyKo....
lyKk: suKdyv is`DU: lyKk: swDU ibinMg:
|
e-mail:
Likhari
© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2003