zf: pRIqm isMG kYNbo df sfrQk pRXfs
brqfnvI pMjfbI kivqf -iek idRÈtI
zf: s n syvk

zf: pRIqm isMG kYNbo brqfnIaf df iek AuGf pMjfbI lyKk hY ijs ny khfxI, sMpfdn qy aflocnf dy Kyqr ivc ÈlfGfXog kMm kIqf hY . sfihqk Koj ivc Aus dI ivÈyÈ rucI hY qy sfihq aflocnf Aus df ivÈyÈ Kyqr hY . Ëbq ÈUdf pMjfbI kivqf nUM iekwTf krn, Aus nUM iqMn inscq vrgF ivc pyÈ krn, aqy Aus Aupr ivÈy qy ÈYlI dy pwKF qoN sMqulq aiDaYn krn df ijhVf kMm Aus ny afpxy pI[ aYc[ zI[ leI Koj krn dy sMbMD ivc zf: krnYl isMG iQMd dI agvfeI ivc kIqf hY, Auh afpxI imsfl afp hY . hYrfnI qF ieh hY ik Aus


zf: s[n[ syvk aqy zf: pRIqm isMG kYNbo

ny ieh kMm afpxy brqfnIaf vfs dOrfn hI kIqf hY . brqfnIaf ivc pMjfbI sfihq dy Kyqr ivc aijhI sfihqk Gflxf Èfied iksy hor sfihqkfr ny nhIN kIqI . Aus dI injI lfiebryrI sfzIaF XUnIvristIaF dy iksy pMjfbI ivBfg dI lfiebryrI qoN Gt nhIN qy Aus dI lgn sfzIaF XUnIvristIaF dy iksy vI rIsrc skflr leI iek afdrÈ pRsquq krdI hY . aflocnf dI ies pusqk qoN pihlF Auh ies Kyqr ivc brqfnvI pMjfbI sfihq aqy Ëbq-Èudf pMjfbI sfihq: iek aflocnfqmk aiDaYn pusqkF aflocnf dy Kyqr ivc dy cuwkf hY . brqfnvI pMjfbI kivqf: iek idRÈtI ies Kyqr ivc Aus dI swjrI dyx hY . ies qoN aflocnf dy Kyqr ivc Aus dI zUMGI rucI qy inrMqr koiÈÈ df pqf lgdf hY . pMjfbI ivc inrpwK qy gMBIr aflocnf dI Gft hY . zF: pRIqm isMG kYNbo ies Kyqr ivc pUrI inrpwKqf qy gMBIrqf nfl kMm kr irhf hY . Aus ny AunfN pMjfbI sfihqkfrF nfl pMjfbI pfTwkF nUM joVn df Xqn kIqf hY ijhVy vqnoN dUr rih ky sfihq isrjxf kr rhy hn ijs nUM Bfrq ivc rihMdy pMjfbI lyKk Èfied eyny pRmfixq ZMg nfl kr vI nhIN skdy . zf: kYNbo prvfsI pMjfbI lyKkF dI mfniskqf nUM nyiVAuN jfxdf hY. aqy AunF dIaf mjbUrIaF ,smwisafvF qy BfvnfvF qoN pUrI qrF vfikP hY . ies gwloN vI pMjfbI aflocnf dy Kyqr ivc Aus dI dyx vI bVI mhwqvpUrx hY .

ivcfr aDIn pusqk brqfnvI pMjfbI kivqf: iek idRÈtI zf: kYNbo dy awsIvyN qy nwbyvyN dhfikaF ivc brqfnIaf dy pMjfbI kvIaF bfry ilKy pyprF df sMgRih hY ijhVy vwKry vwKry sfihqk smfgmF ivc pVy gey . ies qrF ieh rcnf brqfnIaf dI smuwcI pMjfbI kivqf df ivÈlyÈx jf mulFkx hox df dfavf nhIN kr skdI . aijhI siQqI ivc suBfvk hY ik AuhnF hI kvIaF df iËkr ho sikaf hY ijhnF bfry prcy pHVy gey . keI AunF kvIaF dI crcf ies pusqk ivc nhIN ho skI ijnF dI brqfnvI pMjfbI kivqf dy Gyry ivc afpxI QF hY aqy ijs qoN ibnF brqfnvI pMjfbI kivqf df smuwcf srUp inrDfrq nhIN kIqf jf skdf . imsfl vjoN sMqoK isMG sMqoK, ajmyr kvYNtrI, gurnfm isMG iZwloN, BuipMdr isMG swgU, sMqoK isMG DflIvfl qy muÈqfk isMG vrgykeI aijhy AuGy kvI hn ijnF ny brqfnvI pMjfbI kivqf dy Kyqr ivc bVf mhwqvpUrx ihwsf pfieaf hY . aijhy keI hor kvI vI hn ijnF nUM nËraMdfË nhIN kIqf jf skdf . ieh iek idlcsp gwl hY ik Gwto Gt iek aMgryË kYn rojrË rMgyË vI pMjfbI kivqf dI rcnf kr irhf hY BfvyN Aus dI sfihqk kivqf df imafr smkflI pMjfbI kivqf dy mukfbly qy ibhqrIn kivqf nfl myicaf nhIN jf skdf pr Aus dy XqnF nUM gOlxf bxdf hY . ies sImf dy bfvjUd zf: kYNbo ny brqfnIaf dy bhuq sfry AuWGy pMjfbI kvIaF dI smuwcI kivqf jF kfiv pusqkF df bVf qulnfqmk aiDaYn pyÈ kIqf hY ijs nfl sfnUM brqfnvI pMjfbI kivqf nUM smJx qy slfhux ivc bVI mwdd imldI hY .

brqfnIaf dy iek sfihqkfr qy smflock pUrn isMG anusfr zf: kYNbo dI aflocnf ,smflocnf qy isrjx df sMgm hY Aus anusfr zf: kYNbo iksy isDFq df gulfm nhI. qy nf hI iksy Drm jF vfd df pRcfrk hY pr Aus dI aflocnf ivc snyhy nfloN rs vl iËafdf iDafn idwqf igaf hY ijs kfrx Aus dI ivDI ivc sMquilq smflocnf dIaF sMBfvnfvF ivdmfn hn . drasl zf: kYNbo dI aflocnf-ivDI muwK rUp ivc ivÈlyÈxfqmk hY . Auh ivcfr aDIn kvI dIaF rcnfvF df suihrdqf nfl ivÈlyÈx krdf hY .aqy ies ivÈlyÈx dy aDfr qy sfrQk iswty kwZdf hY . zf: kYNbo dI aflocnf dy bfry zf: bljIq kor df mwq hY ik Aus df aiDaYn Kyqr ivÈfl hY, Aus dI smIiKaf idRÈtI sMkIrxqf rihq hY aqy Aus df aflocnfqmk pirpyK iksy pUrb inscq isDFqk cOKty ivc sImf-bD nhIN . drasl zf: kYNbo nUM aflocnf dy pRcilq isDFqF df loVINdf igafn hY aqy keI QF qy Auh kuJ isDFqF df iËkr vI krdf hY .

Auh bfr bfr prvfsI, pRgqIvfdI,prMprfvfdI,mfnvvfdI qy suhjvfdI cyqnf df iËkr krdf hY aqy klf klf leI qy klf jIvn leI dy aMqr nUM smJdf hY pr Aus dI aflocnf inscy hI isDFqvfdI nhIN . Auh iksy iksm dy AulJfAu df iÈkfr vI nhIN aqy ikqy vI afDuink aflocnf dIaF jitl ivDIaF ijvyN ik sMrcnfvfd, afDuinkqfvfd, AuqrafDuinkqfvfd afid dy cwkr ivc nhIN pYNdf . afpxI aflocnf leI Auh kvI dI rcnf nUM hI aDfr bxfAuNdf hY aqy Aus sMbMDI afpxy pRBfvF dy aDfr qy aflocnfqmk ivÈlyÈx krdf hY . zf: divMdr kor anusfr zf: kYNbo dI aflocnfqmk pRikiraf sihj, suqMqr qy iksy vI isDFqk pirpyK qoN aËfd hY . qF vI zf: divMdr kor dI ieh gwl TIk nhIN jfpdI ik zf: kYNbo kol inscq isDFqk pirpyK nhIN prMqU Aus kol aflocnfqmk ÈbdfvlI hY . Blf aflocnfqmk ÈbdfvlI nfl iksy rcnf dI aflocnf sMBv hY? zf: kYNbo df pirpyK inrol sfihqk hY . Auh kivqf nUM kivqf vjoN smJx df Xqn krdf hY aqy Aus Aupr nf hI iksy isDFq nUM Tosdf hY qy nf hI iksy isDFq dI dfsqf svIkfr krdf hY . iesy isDFqk pirpyK nfl Auh pRgqIvfdI kivqfvF df ivÈlyÈx vI krdf hY qy prMprfvfdI kivqfvF df vI . imsfl dy qOr qy Kud zf: divMdr kor dI kivqf dy ivÈlyÈx leI ikhVy isDFqk pirpyK dI loV sI jF kmI rhI hY? Aus dI kfiv pusqk (ies qoN pihlF ik) nUM ivcfrx lwigaF zf: kYNbo ny iesqrI dI vrqmfn qy aqIq dI siQqI df cOKtf bxfieaf hY aqy Aus aDIn Aus dIaF kivqfvF dy blvfn pRqIkrm nUM AuBfiraf hY . iesy qrF Aus ny divMdr dIaF ivakqIvfdI rucIaF vflIaF kivqfvF nUM iek sfihqk pirpyK ivc pyÈ krky AunF dI ivcfrfqmk gMBIrqf qy pRqIkfqmk pRgtfa nUM AuBfiraf hY . hux ienHF kivqfvF qy ikhVy vfd, ikhVy isDFq, ikhVy pirpyK nUM lfgU kro gy jo zf: kYNbo ny nhIN kIqf . jy Auh afKdf ik Auh jgIrU kImqF ivruwD bgfvq krdI hY qF ieh aflocnf pRgqIvfdI bx jfxI sI . jy Auh afKdf ik Auh aOrq-mrd dy prMprfeI irÈqy nUM nkfrdI hY qy nvyN afXfm qlfÈdI hY qF ieh aflocnf Auqr-afDuinkqfvfdI ho jfxI sI . pr kI ieh dI loV sI? kivqf qy koeI aflocnfqmk ÈbdfvlI Tosx dI bjfey Aus ivcly BfvF qy pRBfvF nUM AuBfrnf vDyry sfrQk huMdf hY . zf: kYNbo aflocnf ivc sfihqk pirpyK nfl isrjxfqmk pRikiraf dI ivafiKaf krdf hY . jitlqf qoN Auh sMkoc krdf hY, srlqf nfl Aus nUM moh hY . Auh ikqy vI arQF nUM ivgfVdf nhIN aqy afpxI sUJ qy soc anusfr ivcfraDIn kivqfvF dy guxF nUM pRgtFAuNdf hY . ieh Aus dI sImf vI hY qy slfhIaq vI .

zf: kYNbo df afpxf afrMBk lyK brqfnvI pMjfbI kivqf: iek idRÈtI aDUrf hY ies pusqk ivc iehI iek lyK sI ijs nfl brqfnvI pMjfbI kivqf nUM smuwcqf ivc ivcfiraf jf skdf sI . ies ivc AunF kvIaF df kuJ ivsiqRq vrnx vI ho skdf sI ijhVy brqfnvI pMjfbI kivqf dy ivÈyÈ hsqfKr mMny jf skdy hn . bfkI lyK qF vwKo vwKry avsrF qy ilKy gey sn pr ieh lyK qF bfad ivc iliKaf igaf sI . Èfied zf:kYNbo smyN dy aBfv krky aijhf nhIN kr sikaf vrnf Aus kol insicq sfihqk pirpyK vI hY qy aflocnfqmk smrwQf vI . Èfied Auh pusqk dy agly aYzIÈn ivc ies aBfv nUM pUrf krn df Xqn kry . ieQy Auh aflocnfqmk ÈbdfvlI bfry vI tplf Kf igaf hY . Èfied pRqIbDqf Dfrf qy prMprfgq Dfrf ZukvyN Èbd nhIN. ies lyK ivc zf: kYNbo ny afpxy BfvI kMm bfry sMkyq qF kIqf hY pr ieh lyK inscy vDyry iDafn qy ivsiqRq ivÈlyÈx dI mMg krdf hY . Aus df aglf lyK awsIvyN dhfky dI brqfnvI pMjfbI kivqf vDyry BrpUrqf df lKfiek hY aqy ies dhfky dI kivqf dy ijMny pihlU vI Aus ny ley hn, AunHF nfl inaF kIqf hY . ies dy vwKry vwKry aMg hn -pMjfb df sMkt, prvfsI cyqnf, pRgqIvfdI cyqnf qy mfnvvfdI cyqnf . ienHF pwKF dI kivqf df ivÈlyÈx XukqIpUrx hY . iesy qrHF brqfnvI pMjfbI kivqf qy hyrvy vflf lyK sMKyp pr sfrQk hY. Aus df ieh iswtf vI TIk hY ik smkflI brqfnvI pMjfbI kivqf ivc hyrvy df aMÈ bhuq Gt igaf hY aqy ies dI QF nvyN srokfrF ny mwl leI hY .

pusqk dy agly ihwsy ivc brqfnIaf dy sqfrF pMjfbI kvIaF dIaF rcnfvF df sfihqk ivslyÈx hY . ienHF lyKF ivc zf: kYNbo ny iewko ivDI apxfeI hY sfihqk ivÈlyÈx vflI . Auh hr kvI dI isDFqk ipCokV df iËkr krdf hY, Aus dI kfiv rcnf dy aDfr lwBx dI koiÈÈ krdf hY aqy Aus dIaF kivqfvF dy hvfilaF nfl Aus dy ivÈygq srokfrF qy kfiv-ivDI dy guxF df ivÈlyÈx krdf hY. Auh kivqf dIaF KUbIaF AuBfrx ivc ivÈvfs rKdf hY, Aus dIaF kmIaF vl sMkyq krn qoN sMkoc krdf hY. jy ikqy Auh nuks kwZx dI koiÈÈ krdf vI hY qF tplf Kf jFdf hY. imsfl vjoN Auh cmn dy ies iÈar nUM glq smJdf hY:

BIV ivc bMdy iewQy kwly kwly ho gey .
Auwcy Aucy huMdy hor Qwly Qwly ho gey .

Aus df ivcfr hY ik Qwly Qwly glq hY ikAuN ik ies df ivprIqfrQk Èbd nIvyN nIvyN ƒ bxdf hY pr Auh ieh Bul jFdf hY ik "nIvyN nIvyN ƒ qF iewQy af hI nhIN skdf . iewQy Qwly Qwly df arQ hI nIvyN nIvyN smJx Xog hY . smucy qOr qy zf: kYNbo brqfnvI pMjfbI kivqf df pRsMMk hY qy Aus nUM hr rMg dI kivqf cMgI lgdI hY BfvyN Auh prMprfvfdI hovy, pRgqIvfdI jF mfnvvfdI, hr kvI nUM Auh ZukvyN ÈbdF nfl slfhuMdf hY aqy afpxy sfihqk ivÈlyÈx nfl AunHF dy kfiv guxF nUM AuBfrdf clf jFdf hY .

inrMjn isMG nUr dI kivqf nUM smJx qy slfhux leI Auh pRgqIvfdI ivcfrDfrf df isDFqk qy ieiqhfsk ipCokV AulIkdf hY. Auh Aus dI isrjxfqmk ÈkqI, isDFqk pkV, ieiqhfsk pirpyK qy kfiv-pRiqBf dI BrpUr ÈlfGf krdf hY. jgqfr Zfa dI prvfsI cyqnf qy pRgqIvfdI ivcfrDfrf nUM Auh bKUbI AuGfVdf hY. bldyv bfvf dy pRgqIvfdI qoN mnuKvfd dy sPr nUM Auh bKUbI smJdf hY aqy Aus dy pMjfb nfmf dI BrpUr qfrIP krdf hY. zf: mihMdr igwl dI kfiv-Xfqrf df Aus nUM BlI BFqI igafn hY aqy Auh Aus dI kivqf ivclI prvfsI pRgqIvfdI qy dfrÈink sur nUM cMgI qrHF pCfxdf hY. zf: divMdr kor dI kfiv-rcnf "ies qoN pihlF ik" bfry Aus df sfihqk ivÈlyÈx bVf pRBfvÈflI hY. gurnfm igwl dy kfiv-suhj qy pRIq sMklp nUM slfhuMdf hoieaf Auh Aus dI jIvn idRÈtI nUM pRoZ krfr idMdf hY. Auh kYlfÈpurI dIaF rumFtk kivqfvF nUM hI nhIN ivcfrdf sgoN Aus dI mfnv pIV nUM vI AuGfVdf hY. svrnpRIq dI kivqf Aus leI bhupwKI, pRgqIvfdI, mfnvvfdI qy pRIqF dy vxj vflI hY. gurdfs isMG prmfr dI gËlgoeI ivc Aus nUM Bfvk rMgInI, ihrdf BrpUr vydnf, qy kfPIey rdIP dI pikafeI nËr afeI hY ijs nfl ies ivc sMgIqfmkqf df smfvyÈ hoieaf hY . bilhfr isMG rMDfvf nUM Auh prMprfvfdI kvI vjoN slfhuMdf hY pr idwqIaF geIaF kfiv-tUkF ivcoN afDuinkqf JlkdI hY . Blf ieh kivqf ikvyN prMprfvfdI hY :

kdy kdy myrI soc dy ipwCy, AucV pYNdIaF lfsF
nYxF ivc tuwt gey supny dIaF ikcr GoKx rfqF
ikkrF qy rohIaF dy iBjVO isKr dupihry pfAuNdy bfqF
kUly pYr irÈmF dy ËKmI ikMÖ muwkx gIaF vftF

igafnI mwKx isMG imRigMd dI 'klm myrI kurlfv' ivcly pkyry pr sUKm anuBv nUM Auh cMgI qrHF AuGfVdf hY. srvx isMG amolk ivc Aus nUM prMprf qy afDuinkqf df sumyl idsdf hY. Auh Aus dI pRgqIvfdI cyqnf qy siBafcfrk amIrI df vI kfiel hY. igafnI drÈn isMG df ipafr anuBv Aus nUM jIvn dI XQfrQk pihcfx qy agrgfmI soc vl vwDdf pRqIq huMdf hY . rxjIq isMG rfey dI kfiv-pusqk BfvF df rMg vI Aus nUM tuMbdI hY . cmn dI kivqf ivc Aus nUM siBafcfrk, Dfrmk qy mfnvvfdI anuBv sMimlq hoey jfpdy hn . dljIq EWpl nUM Auh prMprfvfdI kihMdf hY qy Aus dI pMjfbIaq nUM nmskfr krdf hY . qyjf isMG qyj dI ivaMg idRÈtI nUM slfhuMdf hoieaf Auh Aus nUM brqfnIaf ivc hfs rs df iekwlf Èfhsvfr mMndf hY. ies qrHF zf: kYNbo vwK vwKrIaF kfiv-pRiqBf dy DfrxI kvIaF nUM Xog ZMg nfl slfhuMdf hY . BfvyN hr kvI bfry Aus dI aflocnf ivDI iewko hY pr Auh hr iek kvI dy ivÈyÈ guxF qy rcnfvF dy nuhfr nUM smJ ky afpxf ivcfrDfrk cOKtf iqafr krdf hY qy ies ivc rK ky AunHF nUM prKdf qy slfhuMdf hY .

brqfnvI pMjfbI kivqf: iek idRÈtI qy ies sMKyp crcf qoN bfad asIN ies iswty qy apVdy hF ik ieh pusqk pMjfbI aflocnf dy Kyqr ivc iek inwgr vfDf hY . ies nfl ivdyÈF ivc ilKI jf rhI kivqf dy srokfrF qy kfiv-guxF df pqf vI lgdf hY aqy ies kivqf dIaF sMBfvnfvF df igafn vI huMdf hY . ijwQy asIN zf:kYNbo nUM Aus dy ies sfrQk pRXfs leI mubfrkbfd idMdy hF, AuQy asIN ieh afs vI krdy hF ik Auh afgfmI XqnF ivc vDyry BrpUrqf ilafAux gy qy sfihqk mulFkx vl vI iDafn dyx gy .

(2998,gurdyv ngr,luiDafxf )

 

 

hor vyKo:

brqfnvI pMjfbI nfvl iek aflocnfqmk aiDaYn
(1990-1996)
zf: pRIqm isMG kYNbo


zf: pRIqm isMG kYNbo dI bhu-muwlI Koj-pusqk: “jLbq-sLudf pMjfbI kivqf”
(ibRitsL pRYs pfilsI qy rfsLtrI lihrF dy sMdrB ivc)

df iek aflocnfafqmk aiDaYn:zf: guridafl isMG rfey

 

 

 

e-mail:
ilKfrI
Likhari


© likhari: Punjabi Likhari Forum-2001-2003